1318- 1974-σήμερα - Katokopia Cultural and Heritage Association

Go to content

Main menu:

KEIMENA

ΚΑΤΩΚΟΠΙΑ : 1318- 1974-σήμερα
του Γιώργου Κ. Μιχαηλίδη

Στην περιοχή της Κατωκοπιάς πρέπει να υπήρχε αρχαίος συνοικισμός. Η ύπαρξη λίθων είναι ένδειξη διαλυθέντος συνοικισμού.

Η πρώτη (γνωστή) γραπτή αναφορά σχετική με την Κατωκοπιά έγινε στις 31 Αυγούστου 1318 σε κυπριακό μεσαιωνικό χειρόγραφο των μοναχών της Ασίνου:

«Εσχάτη του Αυγούστου μηνός της εχρονίας  (σ) ωκς΄ τέλος του βίου εχρήσατο ο θεοφιλέστατος  κυρ παπά(ς) Λέων του Κου(φα;) και νομικού Ζωτοκατοκοπιάς? ο Θεός τάξη το πνεύμα αυτού μετά του Αβραάμ και Ισαάκ και Ιακώβ».

Στην δεύτερη αναφορά οι μοναχοί της Ασίνου μνημονεύουν δικό τους κτήμα. Το συμβάν έγινε στις 16 Ιουλίου 1319.

« Κατά την ις΄ του Ιουλίου μηνός της εχρονίας (,ς) ωκζ΄ εγένετο εν τη νήσω Κύπρω χειμών μέγας και ήβραι (= ηύρε) τα αλώνια όλα τελειομένα  και σιτάρι και κριθάρι και ήσαν ανέμιστα και εγίνετο ζημία  μεγαλητέρα εις την γην μας ήγουν εις την Ζωτοκατοκοπιάν και τα λινάρια της αυτής γης ήσαν τα εις (κατά γης;) όλα άβροχα και επόντισαν? και εκατέβη ο βρώχος του λιναριού ήγουν εις τα Φιλιά και επήρεν λινάρι μισάδια ε΄ της γης μας μόνα και εψηφήστησαν και εις τα (νομίσματα) ρ΄».

Ακολούθησαν και άλλες αναφορές της Κατωκοπιάς σε βιβλία και παλαιούς χάρτες. Βρίσκεται στον κατάλογο χωριών της Κύπρου της Φραγκοκρατίας και Ενετοκρατίας.  Σύμφωνα με τον R. Gunnis («Historic Cyprus», Λευκωσία 1936), η εκκλησία του χωριού αφιερωμένη στην Παναγία Χρυσελεούσα περιέχει εικονογραφίες του 16ου αιώνα.

Η Κατωκοπιά κράτησε τις δυνάμεις της διαμέσου των αιώνων και από τα μέσα του εικοστού αιώνα προόδευσε αλματωδώς λόγω κυρίως της ανάπτυξης των υδάτινων πόρων. Κι ταυτόχρονα με την έντονη δημιουργία, ήταν οι απελευθερωτικοί αγώνες αλλά και η προδοσία και η αντίσταση στην προδοσία.

Και φτάσαμε στις βόμβες των τουρκικών αεροπλάνων στις 15-16 Αυγούστου 1974. Η καταστροφή συντελέστηκε σε λίγες ώρες μετά από αιώνες δημιουργίας και πολιτισμού. Νεκροί, αγνοούμενοι, πρόσφυγες, θανόντες στην προσφυγιά.

Η Κατωκοπιά ελέγχεται από τους εισβολείς μα μέρος της γης της Κατωκοπιάς βρίσκεται στη νεκρή ζώνη. Ένας αγώνας των Κατωκοπιτών αρχίζει τότε για να κρατήσουν το δικαίωμα να τα έχουν έστω και αυτά . Με αυταπάρνηση και επιμονή καταφέρνουν να διατηρούν ελεύθερο το ένα τρίτο της γης της Κατωκοπιάς. Αυτή ήταν και η ουσιαστική προσφορά των κατοίκων της Κατωκοπιάς στην υπόθεση της Κύπρου μετά την χρονιά –ορόσημο 1974.
Μετά την καταστροφή έγιναν κάποιες εκδηλώσεις μνήμης της Κατωκοπιάς. Τον Ιούλη 1990 έγινε η πρώτη συμβολική πορεία επιστροφής στην Κατωκοπιά .

Γράφει ο Κωστής Παλαμάς:

«Το σπίτι που γεννήθηκα
κι’ αν το πατούν οι ξένοι,
στοιχειό και σαν απάτητο
με ζει και με προσμένει».

Κι η Τίτσα Παπασωζομένου-Διαμαντοπούλου από την Κατωκοπιά στο ποιήμα της «Απάτριδες» από την συλλογή «Επαλήθευση», Λευκωσία 1983:



«Καλότυχοι οι γερόντοι
Που τα σώματα τους θάψαν στην πατρίδα.
……………………….
Τώρα τα κόκαλα μας  θα σαπίζουν
Σε θάλασσες ξενικές
Χωρίς των αδερφών μας τα μοιρολόγια».
                 

Μας «προσμένει», όμως , το σπίτι που γεννηθήκαμε , αν η μεγάλη πορεία επιστροφής είναι αταλάνευτη, ανυποχώρηση και καθολική με μόνη πυξίδα την αποκατάσταση της δικαιοσύνης για να μη πεθάνουμε πρόσφυγες και, ακόμη, απάτριδες.

 
 
Back to content | Back to main menu